Elon Musk — urodzony 28 czerwca 1971 roku w Pretorii, RPA — jest w maju 2026 roku najbogatszym człowiekiem w historii świata z majątkiem szacowanym na 788 miliardów dolarów. Założył kolejno: Zip2, PayPal, SpaceX (2002), Tesla (CEO od 2008), Neuralink (2016), Boring Company (2017), xAI (2023). Kupił Twittera za 44 miliardy dolarów i przemianował go na X. Przez cztery miesiące kierował rządową agendą cięć DOGE, po czym publicznie skłócił się z Trumpem. Przegrał proces z OpenAI i Altmanem. Planuje wysłanie Starshipa na Marsa do końca 2026 roku.
01 / Pretoria, apartheid i kopalnia szmaragdów
Elon Reeve Musk urodził się 28 czerwca 1971 roku w Pretorii — administracyjnej stolicy Republiki Południowej Afryki — w czasie trwania reżimu apartheidu. Jego matka, Maye Haldeman, była modelką i dietetyczką urodzoną w kanadyjskim Saskatchewanie, wychowaną w RPA. Ojciec, Errol Musk, prowadził firmę inżynierską oraz miał udziały w ośrodku w rezerwacie Timbavati. Krew Elona to mieszanka brytyjska, holenderska i kanadyjska — typowa biała południowoafrykańska rodzina klasy wyższej korzystająca z systemowych przywilejów epoki.
Dziadek od strony matki, Joshua Haldeman, był amerykańsko-kanadyjskim chiropraktykiem, lotnikiem i działaczem politycznym, związanym z ruchem Technokracji — wczesną XX-wieczną ideą, że światem powinni rządzić inżynierowie i naukowcy. Haldeman przeniósł się do RPA w 1950 roku. Zginął w katastrofie lotniczej, gdy Elon był jeszcze małym dzieckiem. Elon sam przyznawał, że babcia opowiadała mu o afrykańskich wyprawach dziadka — i że potomkowie Haldemana mają po nim „pragnienie przygody i eksploracji".
Rodzice Elona rozwiedli się w 1979 lub 1980 roku. Chłopiec wybrał ojca — bo miał komplet Encyclopaedii Britannica i komputer. Walter Isaacson w autoryzowanej biografii z 2023 roku opisał Errola Muska jako człowieka systematycznie wyrządzającego synowi psychiczną krzywdę. Errol nigdy publicznie temu nie zaprzeczył. W wywiadach ze wstydem lub dumą przyznawał się do udziałów w zambijskich kopalniach szmaragdów — faktu, który wraca w każdej krytyce Muska jako symbol rodzinnego majątku.
W szkole Elon — mały, krótkowzroczny, introwertyczny i bardzo bystry — był regularnie bity przez rówieśników. Najgłośniejszy epizod: gang chłopaków z Bryanston High School zrzucił go ze schodów. Skończyło się w szpitalu. Książki, które go ukształtowały, sam wskazywał wielokrotnie: „Władca Pierścieni", cykl Fundacja Asimova, „Autostopem przez galaktykę". W 1989 roku, mając 17 lat, wyjechał z RPA — oficjalnie nie chciał służyć w aparacie represji apartheidu, nieoficjalnie uciekał od ojca. Zdobył paszport kanadyjski po matce, krótko przebywał w Saskatchewanie, po czym przeniósł się do USA — na Uniwersytet Pensylwański (Wharton). Dwa licencjaty: fizyka i ekonomia. Stypendium doktoranckie z fizyki rzucił po dwóch dniach na Stanfordzie w 1995 roku, by założyć pierwszą firmę.
02 / Zip2 i PayPal — narodziny seryjnego przedsiębiorcy
W 1995 roku razem z bratem Kimbalem założył Zip2 — oprogramowanie dla lokalnych gazet umożliwiające publikację map i baz adresowych w internecie. Bracia mieszkali w biurze, spali na podłodze i brali prysznice w siłowni YMCA. Klientami było między innymi „New York Times". W 1999 roku Compaq kupił Zip2 za 307 milionów dolarów. Elon — wówczas 27-letni — wziął 22 miliony i natychmiast wpompował je w nową firmę: X.com, bank internetowy.
W marcu 2000 roku X.com połączyło się z Confinity, firmą Petera Thiela i Maxa Levchina, która rozwijała usługę PayPal. We wrześniu 2000 roku, gdy Musk leciał na miesiąc miodowy do Australii z pierwszą żoną Justine, rada nadzorcza zwolniła go ze stanowiska CEO i mianowała Thiela. Musk dowiedział się o tym, wsiadając do samolotu. W lipcu 2002 roku eBay kupił PayPal za 1,5 miliarda dolarów. Musk jako największy akcjonariusz zainkasował około 180 milionów. To był jego prawdziwy start.
Pieniądze, które miał wtedy w garści, wystarczyłyby na komfortowe życie milionera do końca dni. Postanowił wpakować je całe w dwie rzeczy, które wszyscy uważali za szaleństwo.
03 / SpaceX i Tesla — dwa szaleństwa naraz
We wrześniu 2002 roku założył Space Exploration Technologies — SpaceX. Cel: tanie, wielokrotnie używalne rakiety. Pierwsze trzy starty Falcon 1 (lata 2006–2008) skończyły się eksplozjami. Firma stała na skraju bankructwa. Czwarty start, we wrześniu 2008 roku, zakończył się sukcesem — i kilka tygodni później NASA przyznała SpaceX kontrakt na 1,6 miliarda dolarów.
Równolegle, w 2004 roku, Musk zainwestował 6,5 miliona dolarów w startup motoryzacyjny Tesla Motors, założony przez Martina Eberharda i Marca Tarpenninga. Został przewodniczącym zarządu i głównym inwestorem. W 2008 roku — gdy światowy kryzys finansowy roztrząsał Teslę i SpaceX jednocześnie — Musk wyłożył ponad 35 milionów ze swoich osobistych oszczędności, by ratować Teslę, i przejął funkcję CEO. Eberhard pozwał go później o przywłaszczenie tytułu „twórcy" firmy; sprawa zakończyła się ugodą.
04 / Kobiety, dzieci i styl życia
W 2000 roku Musk poślubił Justine Wilson — kanadyjską pisarkę, którą poznał na Queen's University. W 2002 roku ich pierwszy syn, Nevada Alexander, zmarł w wieku 10 tygodni na zespół nagłej śmierci niemowląt. Para doczekała się bliźniaków Vivian i Griffina (2004) oraz trojaczków Kai, Saxona i Damiana (2006). Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 2008 roku. W 2010 roku Musk poślubił angielską aktorkę Talulah Riley; rozwiedli się w 2012, ponownie pobrali w 2013, ostatecznie rozstali w 2016. Bez dzieci.
W 2018 roku związał się z kanadyjską muzyczką Grimes (Claire Boucher). Ogłosili narodziny syna X Æ A-12 w maju 2020 roku (imię trzeba było zmienić, bo prawo Kalifornii zabrania cyfr w imionach), córki Exy Dark Sideræl z surogatki w 2021 roku oraz syna Techno Mechanicusa w 2022 roku. W listopadzie 2021 roku — w tym samym miesiącu, gdy Grimes urodziła córkę — Shivon Zilis, dyrektorka operacyjna Neuralinka, dała Muskowi bliźniaki. Para doczekała się potem jeszcze córki w 2024 i syna w 2025 roku. W lutym 2025 roku Ashley St. Clair ogłosiła, że Musk jest ojcem jej pięciomiesięcznego syna Romulusa. Łącznie: 14 dzieci od czterech kobiet.
Z Vivian — transgenderową córką — Musk jest skłócony. W 2022 roku Vivian zmieniła imię i nazwisko, pisząc w petycji: „Nie chcę być w żaden sposób spokrewniona z moim biologicznym ojcem". W 2024 roku Musk mówił, że jego „syn jest faktycznie martwy, zabity przez wirus wokeizmu". Vivian odpowiadała publicznie, oskarżając go o systematyczne znęcanie się w dzieciństwie.
05 / Twitter/X — przejęcie za 44 miliardy dolarów
W kwietniu 2022 roku Musk ogłosił, że kupuje Twittera za 44 miliardy dolarów. Latem próbował wycofać się z umowy, oskarżając platformę o ukrywanie skali botów; Twitter pozwał go do sądu. Tydzień przed rozprawą Musk skapitulował. 27 października 2022 roku wszedł do siedziby firmy niosąc — dosłownie — zlew (angielski żart „let that sink in"). W ciągu kilku tygodni zwolnił połowę z 7,5 tysiąca pracowników, w tym całą kadrę zarządzającą. W 2023 roku przemianował platformę na X. W lutym 2026 roku SpaceX wchłonął xAI i X w transakcji wycenionej na 1,25 biliona dolarów.
06 / xAI, Grok i Colossus — rywal OpenAI
W marcu 2023 roku Musk założył xAI — firmę AI wprost konkurencyjną dla OpenAI. Cel: model językowy „mniej cenzurowany", zdolny odpowiadać na „pikantne pytania". Model nazwał Grok. Pierwsza wersja była wyśmiewana jako gorsza od GPT i Claude'a; pod koniec 2024 roku i w 2025 roku Grok zaczął dorównywać konkurencji w benchmarkach. Sercem operacyjnym xAI jest superkomputer Colossus w Memphis w Tennessee — w 2024 roku 100 tysięcy procesorów graficznych Nvidii; w 2026 roku trwała budowa kolejnych budynków z celem 2 GW mocy obliczeniowej. W lutym 2026 roku SpaceX przejął xAI w transakcji w pełni akcyjnej za 250 miliardów dolarów.
07 / Musk kontra Altman — proces stulecia
Musk i Sam Altman razem założyli OpenAI w 2015 roku. W 2018 roku Musk wyszedł z zarządu po nieudanej próbie przejęcia kontroli nad firmą. W lutym 2024 roku złożył pozew oskarżający Altmana i OpenAI o złamanie umowy non-profit. Wycofał go we wrześniu 2024 roku, natychmiast złożył ponownie z dodatkowymi zarzutami. Domagał się ostatecznie 134 miliardów dolarów odszkodowania i rozmontowania komercyjnej części OpenAI.
08 / SpaceX, Starlink i marzenie o Marsie
Na początku 2026 roku SpaceX (z xAI) jest wyceniane na 1,25 biliona dolarów. Firma obsługuje większość misji NASA na Międzynarodową Stację Kosmiczną od 2020 roku, posiada Starlink (ponad 6 tysięcy satelitów na orbicie) i militarną wersję Starshielda dla Pentagonu. Sercem ambicji jest Starship — największa rakieta w historii, mierząca 123 metry. W 2024 roku po raz pierwszy złapała pierwszy stopień Super Heavy w „pałeczkach" wieży startowej. Kolejne testy w 2025 roku kończyły się mieszanymi wynikami.
W marcu 2025 roku Musk ogłosił na X: „Starship odlatuje na Marsa na końcu przyszłego roku, niosąc Optimusa. Jeśli lądowania pójdą dobrze, ludzie mogą lądować od 2029 roku, choć 2031 jest bardziej prawdopodobne". Krytycy uważają, że to typowe „Musk time" — czyli data minimum dwa razy późniejsza, niż obiecana. Obrońcy przypominają, że za każdym razem, gdy Musk obiecywał rzecz „niemożliwą", w końcu ją dostarczał.
09 / DOGE i polityczne rozstanie z Trumpem
W 2022 roku Musk i Trump się wzajemnie krytykowali. W 2024 roku wszystko się zmieniło: po próbie zamachu na Trumpa w lipcu Musk publicznie poparł kampanię republikanina i wpompował ponad 275 milionów dolarów przez America PAC. Po zwycięstwie wyborczym Trump ogłosił, że Musk i Vivek Ramaswamy poprowadzą Department of Government Efficiency (DOGE). Agenda wystartowała 20 stycznia 2025 roku. W ciągu kilku miesięcy zwolniono dziesiątki tysięcy pracowników federalnych, zlikwidowano USAID i ograniczono Departament Edukacji.
Od kwietnia 2025 roku zaczęły się pęknięcia. Sprzedaż Tesli leciała w dół, salony były podpalane w Europie. 28 maja 2025 roku Musk ogłosił odejście z DOGE. 3 czerwca 2025 roku napisał na X, że wielki pakiet ustaw Trumpa jest „obrzydliwą obrzydliwością". Trump odpowiedział: „Jestem bardzo rozczarowany Elonem". Akcje Tesli spadły 15% w jeden dzień — 34 miliardy dolarów straty osobistego majątku Muska. Trump zagroził deportacją do RPA. Pojednania formalnego nie ma, ale obaj pojawiają się razem przy okazji.
10 / Neuralink, Boring Company i pozostałe firmy
Neuralink, założony w 2016 roku, pracuje nad interfejsem mózg–komputer. W styczniu 2024 roku firma wszczepiła pierwsze urządzenie człowiekowi — sparaliżowanemu Nolandowi Arbaughowi, który dzięki implantowi steruje kursorem komputera myślą. W 2025 roku liczba uczestników badań klinicznych sięgnęła 21 osób. W 2026 roku ma ruszyć projekt Blindsight — implant przywracający częściowe widzenie osobom niewidomym od urodzenia. Wycena firmy na rynku wtórnym w lutym 2026 roku: 18 miliardów dolarów.
The Boring Company (2017) kopie tunele pod miastami dla samochodów elektrycznych. Pierwsze tunele w Las Vegas pod Convention Center — uważane przez krytyków za marketingową porażkę. W 2026 roku ma ruszyć większy system w Nashville. Wycena: około 7 miliardów dolarów.
11 / Kontrowersje i ciemne strony
Lista kontrowersji wokół Muska jest wyjątkowo długa. W 2023 roku na platformie X popierał teorie, które Anti-Defamation League potępiło jako mowę nienawiści. Regularnie powtarza tezę o „białym ludobójstwie" w post-apartheidowej RPA — czemu statystyki nie dają podstaw. W 2018 roku na Twitterze nazwał brytyjskiego ratownika jaskiniowego „pedo guy" — pozew o zniesławienie przegrał ratownik. W 2018 roku opublikował tweet „funding secured" sugerujący wycofanie Tesli z giełdy, co skończyło się ugodą z SEC. Pakiet wynagrodzenia w wysokości 56 miliardów dolarów z 2018 roku został unieważniony przez sąd w Delaware w 2024 roku, a przywrócony w lutym 2026 roku.
Musk popiera ruch pronatalistyczny — przekonanie, że spadek dzietności jest największym zagrożeniem dla cywilizacji. Regularnie piszę na X o konieczności zwiększenia dzietności. Krytycy wskazują na oczywistą niekonsekwencję w zestawieniu z burzliwymi relacjami z matkami jego 14 dzieci.
Co pewne: Elon Musk pozostaje jedyną osobą w historii, która jednocześnie produkowała największą rakietę w dziejach, najlepiej sprzedające się elektryczne samochody, największą sieć satelitarną, wiodący startup AI i platformę publicznego dyskursu — robiąc to wszystko naraz, śpiąc 4–6 godzin na dobę.
12 / Rok 2026 — co dalej
W maju 2026 roku Musk ma 54 lata. Forbes szacuje jego majątek na 788 miliardów dolarów (Bloomberg konserwatywniej: 676 miliardów). Jest najbogatszym człowiekiem w dziejach świata. Posiada cztery duże firmy: Teslę (publiczna, kapitalizacja około 1,5 biliona dolarów), SpaceX z xAI (prywatna, 1,25 biliona — IPO planowane na drugą połowę 2026 roku, z docelową wyceną nawet 1,75 biliona, co uczyniłoby go pierwszym trylionerem w historii), Neuralink (18 miliardów) i Boring Company (7 miliardów).
Elon Musk urodzony 28 czerwca 1971 roku w Pretorii — syn ojca-inżyniera z udziałami w zambijskich kopalniach szmaragdów, bity w szkole, samouk programowania — uciekł do Kanady w 1989 roku, do USA w 1995 roku. Założył kolejno: Zip2, X.com/PayPal, SpaceX (2002), Tesla (CEO od 2008), Neuralink (2016), Boring Company (2017), xAI (2023). Kupił Twittera za 44 miliardy dolarów i przemianował go na X. W maju 2026 roku Forbes wycenia jego majątek na 788 miliardów dolarów — najwyższy w historii. 14 dzieci od czterech kobiet, najgłośniejszy konflikt z transgenderową córką Vivian. Cztery miesiące w administracji Trumpa (DOGE), zerwanie polityczne w czerwcu 2025 roku. Proces przeciwko OpenAI i Altmanowi przegrany 18 maja 2026 roku. Plany: Starship na Marsa do końca 2026 roku, IPO SpaceX na 1,5 biliona i tytuł pierwszego trylionera w historii.